Эгер бир нерсе болуп калса, адегенде адамдардын коопсуздугун камсыз кылыңыз. Андан кийин МКУга мүмкүн болушунча тезирээк кабарлаңыз. Төмөндө кадам-кадам менен: эмне кылуу керек, кайда кайрылуу керек жана кандай документтерди даярдоо керек.
Камсыздандыруу учуру деген эмне
Камсыздандыруу учуру — камсыздандыруу келишиминде же мыйзамда каралган жана келип чыкканда МКУ камсыздандыруу төлөмүн төлөй турган окуя.
Мисалы, бул жол-транспорт кырсыгы, өрт, табигый кырсык, батирди суу каптоо, автоунааны уурдап кетүү же чет өлкөгө сапарда ооруп калуу болушу мүмкүн — эгерде мындай тобокелдик полисиңизге кирсе.
Полистин болушу ар кандай окуянын ордун толтурат дегенди билдирбейт. Кайсы окуялар камсыздандыруу учуру болуп эсептелээри келишимде жана камсыздандыруу эрежелеринде, ал эми милдеттүү камсыздандыруу түрлөрү боюнча мыйзамда көрсөтүлгөн.
ОСАГО жана КАСКО: кимдин зыяны төлөнөт
ОСАГО сиз башка адамдарга келтирген зыянды жабат: алардын өмүрүнө, ден соолугуна жана мүлкүнө келтирилген зыянды. Төлөмдү жабыркаган тарап алат. Өз автоунааңыздын бузулууларын ОСАГО жаппайт.
Өз автоунааңызды КАСКО, КАСКО-Эконом жана КАСКО-Extra тандалган программанын жана келишимдин шарттарынын алкагында коргойт.
Турак жайды милдеттүү камсыздандыруу: кайсы окуялар камтылат
Мыйзам боюнча камсыздандыруу учурлары — өрт, өрт өчүрүүдө суунун кириши жана табигый кырсыктар: мисалы, жер титирөө, сел, суу ташкыны, жер көчкү, таш кулоо, катуу шамал, мөндүр. Шарттары менен толук тизме турак жайды милдеттүү камсыздандыруу барагында берилген.
Кошуналардын күнөөсү менен болгон кадимки суу каптоо бул учурларга кирбейт. Суу каптоодон мүлктү ыктыярдуу камсыздандыруу коргойт — эгерде бул тобокелдик келишимге киргизилген болсо.
Камсыздандыруу учуру болгондо эмне кылуу керек
- Коопсуздукту камсыз кылыңыз. Жабыркагандар болсо, тез жардам чакырыңыз. Өрт, авария же табигый кырсык болсо, шашылыш кызматтарды чакырыңыз.
- Ыйгарым укуктуу органдарга кабарлаңыз. Жол кырсыгында — жол кыймылынын коопсуздугу боюнча органга, өрттө — өрт өчүрүү кызматына, суу каптаганда — авариялык кызматка же үйдү тейлеген уюмга. Алардын документтери эмне жана качан болгонун тастыктайт.
- Коопсуз болсо, зыянды азайтыңыз. Мисалы, сууну жабыңыз же жайдын электр энергиясын өчүрүңүз.
- Болгон окуяны тастыктап алыңыз. Окуя болгон жерди жана бардык бузулууларды жалпы планда жана жакындан сүрөткө, видеого тартыңыз. Күбөлөрдүн аты-жөнүн жана телефонун жазып алыңыз.
- МКУга мүмкүн болушунча тезирээк кабарлаңыз. МКУга кабарлоо мөөнөтү камсыздандыруу келишиминде жана эрежелеринде белгиленген жана камсыздандыруунун түрүнө жараша ар кандай. Кечиктирбеңиз: мөөнөт өтүп кетсе, төлөмдөн баш тартылышы мүмкүн.
- Кароодон өткөнгө чейин эч нерсени оңдобоңуз. МКУнун өкүлү карап чыкканга чейин оңдоону баштабаңыз жана бузулган буюмдарды таштабаңыз. Зыяндын көбөйүшүн токтотуу үчүн зарыл болгон иштерди гана жасаңыз.
Айрым учурлар боюнча кененирээк:
Жол-транспорт кырсыгы (ОСАГО, КАСКО)
- Токтоңуз жана кырсык болгон жерден кетпеңиз. Авариялык сигнализацияны күйгүзүп, авариялык токтоо белгисин коюңуз.
- Жабыркагандар болсо, тез жардам чакырыңыз жана мүмкүнчүлүккө жараша биринчи жардам көрсөтүңүз.
- Кырсык жөнүндө жол кыймылынын коопсуздугу боюнча органга билдириңиз. Жабыркагандар болсо же катышуучулар кырсыктын жагдайлары боюнча макул болбосо, окуянын ыйгарым укуктуу органдардын кызматкерлери тарабынан таризделиши милдеттүү.
- Автоунаалар жылдырылганга чейин окуя болгон жердин жалпы планын, унаалардын жайгашуусун, бузулууларды, каттоо белгилерин, тормоздун издерин жана сыныктарды тартып алыңыз.
- Экинчи айдоочунун маалыматтарын жазып алыңыз: аты-жөнү, телефону, айдоочулук күбөлүгүнүн номери, автоунаасынын маркасы жана каттоо белгиси, камсыздандыруу компаниясынын аталышы, полисинин номери жана колдонулуу мөөнөтү.
- Күнөөнү мойнуңузга албаңыз жана зыяндын ордун «жеринде» толтуруу тууралуу макулдашпаңыз. Мазмуну сизге түшүнүксүз документтерге кол койбоңуз.
Өрт же табигый кырсык (турак жайды камсыздандыруу)
- Дароо өрт өчүрүү жана авариялык кызматтарга кабарлаңыз.
- Коопсуз болсо, мүлктү сактап калуу жана зыянды азайтуу үчүн чара көрүңүз.
- Окуя тууралуу ыйгарым укуктуу органдын документин алыңыз — мисалы, Өзгөчө кырдаалдар министрлигинен же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынан.
- МКУга кабарлаңыз жана МКУнун өкүлүнө турак жайды карап чыгууга мүмкүнчүлүк бериңиз.
Батирди суу каптоо (мүлктү ыктыярдуу камсыздандыруу)
- Сууну токтотуңуз: үстүңкү кабаттагы кошуналарга кабарлаңыз, авариялык кызматты чакырыңыз же үйдү тейлеген уюмга кайрылыңыз.
- Кыска туташуу коркунучу болсо, коопсуздук чараларын сактап, жайдын электр энергиясын өчүрүңүз.
- Шыпты, дубалдарды, полду, эшиктерди, терезелерди, эмеректи, техниканы жана бүт жайды жалпы планда сүрөткө жана видеого тартыңыз.
- Үйдү тейлеген уюмдан суу каптоо жөнүндө акт түзүп берүүнү сураныңыз. Актыда окуянын күнү, себеби, суу кайдан келгени, кайсы жайлар жана буюмдар бузулганы көрсөтүлсүн.
Чет өлкөдө ооруу же жаракат (ВЗР)
- Клиникага кайрылуудан мурун полисте көрсөтүлгөн сервистик кызматка (ассистанска) чалыңыз — ал дарылоону жана төлөмдү макулдашат.
- Бардык медициналык документтерди, эсептерди жана чектерди сактаңыз.
- МКУга кабарлаңыз, ал эми кайтып келгенден кийин чыгымдар жөнүндө документтерди тиркеп арыз бериңиз.
Кайда кайрылуу керек
- Онлайн. Ушул барактын башындагы «Арызды онлайн берүү» баскычын басыңыз. Арызды online.gso.kg порталы кабыл алат.
- Телефон аркылуу. МКУнун ысык линиясына чалыңыз — номер барактын башында көрсөтүлгөн. Полистин номерин айтып, эмне болгонун кыскача түшүндүрүңүз.
- Кеңседе. Башкы кеңсеге же облусуңуздагы МКУнун филиалына кайрылыңыз. Даректер жана иштөө убактысы — «Филиалдар жана сатуу түйүндөрү» бөлүмүндө. Филиалдарда авариялык комиссарлар иштейт.
Камсыздандыруу учуру чет өлкөдө болсо, адегенде полисте көрсөтүлгөн сервистик кызматка чалыңыз.
Кандай документтерди даярдоо керек
Документтердин так тизмеси камсыздандыруунун түрүнө жана келишимдин шарттарына жараша болот — аны МКУнун адиси кайрылууңузду каттагандан кийин айтып берет. Адатта төмөнкүлөр керек:
- камсыздандыруу учуру жөнүндө арыз;
- ким экендигиңизди тастыктаган документ;
- камсыздандыруу полиси;
- окуя тууралуу ыйгарым укуктуу органдардын документтери — мисалы, жол кыймылынын коопсуздугу боюнча органдын, өрт өчүрүү кызматынын, Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин документтери, үйдү тейлеген уюмдун акты;
- окуя болгон жердин жана бузулуулардын сүрөттөрү жана видеожазуулары;
- зыяндын өлчөмүн жана чыгымдарды тастыктаган документтер, эгерде алар болсо: эсептер, чектер, медициналык документтер;
- төлөм алуу үчүн банктык реквизиттер.
Кошумча эмне талап кылынышы мүмкүн
- Жол кырсыгында: айдоочулук күбөлүк жана автоунаанын документтери.
- Суу каптаганда же турак жай бузулганда: батирдин же үйдүн документтери, суу каптоо жөнүндө акт, бузулган мүлктүн тизмеси.
- Чет өлкөдө дарыланганда: медициналык документтер, төлөм эсептери жана чектер.
Андан ары эмне болот
- Каттоо. МКУ кайрылууңузду каттап, анын номерин билдирет. Номерди сактап коюңуз: ал аркылуу арызыңыздын кандай каралып жатканын билүү ыңгайлуу.
- Адис менен байланыш. Адис сиз менен байланышып, сиздин учурда кандай документтер керек экенин айтат.
- Кароодон өткөрүү. МКУнун өкүлү бузулган мүлктү же автоунааны карап чыгат.
- Арызды кароо. МКУ окуянын жагдайларын жана зыяндын өлчөмүн келишимдин шарттарына жана камсыздандыруу эрежелерине ылайык карайт. Кароо мөөнөтү келишимде жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген жана бардык документтер тапшырылган күндөн тартып эсептелет.
- Чечим. МКУ камсыздандыруу төлөмүн сиз көрсөткөн реквизиттер боюнча төлөйт. Төлөмдөн баш тартылса, МКУ себебин жазуу жүзүндө билдирет.
Арызыңыздын кандай каралып жатканын ысык линия аркылуу же арыз берген филиалдан билсеңиз болот: полистин номерин жана кайрылган күнүңүздү айтыңыз.
Эмне үчүн төлөмдөн баш тартылышы мүмкүн
Негизги себептер: окуя камсыздандырылган тобокелдиктерге кирбейт; МКУга белгиленген мөөнөттө кабарланган эмес; анык эмес маалымат берилген; зыян франшизадан ашпайт. Баш тартуунун негиздеринин толук тизмеси камсыздандыруу эрежелеринде жана келишимде көрсөтүлгөн.
Чечим менен макул болбосоңуз, камсыздандыруу уюмдарынын ишин жөнгө салуучу органга — Финансы рыногун жөнгө салуу жана көзөмөлдөө боюнча мамлекеттик кызматка кайрылсаңыз болот.